Thuế xứ người và cái "dễ thở" ở xứ mình: Văn minh hay là cái bẫy?
Dạo này lướt mấy cái clip "sống ảo" ở Nhật, ở Mỹ, thấy đường xá sạch bong, nhà cửa ngăn nắp, anh em mình hay thốt lên: "Ước gì Việt Nam được như vậy". Nhưng mà nói thiệt, cái gì cũng có cái giá của nó hết. Tui ngồi ngẫm lại, thấy dân mình hay than thuế này phí nọ, chứ nhìn rộng ra cái cách người ta quản lý tài sản ở xứ tư bản, mới thấy mình còn được "thở" một cách thoải mái chán.
1. Cái bẫy "Sở hữu" và gánh nặng thuế tài sản
Ở mấy nước như Nhật hay Mỹ, đúng là cái nhà, miếng đất là của ông vĩnh viễn. Nhưng cái "vĩnh viễn" đó nó đi kèm với một điều kiện: Ông phải có tiền đóng thuế đều đặn cho nhà nước mỗi năm.
Cái này gọi là thuế tài sản. Ông cứ tưởng tượng, một cụ già ở Mỹ sống trong căn nhà kỷ niệm của cả đời mình, nhưng khi về hưu, lương hưu không đủ đóng cái tiền thuế đất hằng năm (vốn cứ tăng theo giá thị trường), thế là chính quyền nó xiết nhà, mời cụ ra đường ở luôn. Không có chuyện "lá lành đùm lá rách" hay "tình nghĩa" gì ở đây hết. Ở bển, không đóng thuế là mất nhà, sòng phẳng tới mức tàn nhẫn.
Bởi vậy mới có cái cảnh người vô gia cư bên đó nhiều người nhìn vẫn rất trí thức, vì đơn giản là họ chỉ cần "ngã ngựa" một trận ốm hay thất nghiệp vài tháng là hệ thống nó đào thải họ ra vỉa hè ngay lập tức.
2. "Bỏ của chạy lấy người" – Chuyện thật như đùa
Nhiều ông cứ bảo đất đai ông bà để lại là lộc trời cho, nhưng ở Nhật bây giờ, thanh niên nó nghe tới "thừa kế" là nó chạy mất dép. Tại sao? Vì thuế thừa kế quá cao, có khi chiếm tới một nửa giá trị cái nhà. Không có sẵn tiền mặt để nộp thuế thì đừng hòng chạm tay vào sổ đỏ.
Đã vậy, nhận xong mà không ở, không kinh doanh được thì tiền thuế, tiền bảo trì, tiền phạt nếu để cỏ mọc um tùm nó bào cho trắng tay. Đó là lý do vì sao trên tin tức ông thấy nhà hoang ở Nhật đầy rẫy, dù nhìn vẫn còn rất ngon lành. Họ thà bỏ hoang để nhà nước muốn làm gì thì làm, chứ không dám dây vào cái đống nợ mang tên "tài sản".
3. Nhìn lại cái "Quyền sử dụng" ở xứ mình
Anh em mình hay lăn tăn cái vụ "Sở hữu toàn dân" và "Quyền sử dụng đất". Nghe thì có vẻ bấp bênh hơn tư bản, nhưng thực tế nó lại là cái phao cứu sinh cho dân nghèo. Thuế đất ở Việt Nam mình hiện tại phải nói là cực kỳ dễ chịu.
Ông có miếng đất ở quê, dù có làm ăn thất bát, nợ nần chồng chất hay bỏ hoang đó đi làm mướn, thì mỗi năm ông chỉ tốn vài chục, vài trăm ngàn tiền thuế. Không ai vì vài đồng tiền thuế đất mà đi xiết cái mái nhà che nắng che mưa của ông hết. Cái sự "linh hoạt" và "nhẹ nhàng" này chính là cái kẽ hở nhân văn để người dân mình vẫn còn có cái đường lùi, có cái gốc để mà về khi sa cơ lỡ vận.
4. Tự do hay là sự cô độc?
Mấy thanh niên chơi ngông ở bển hay bảo: "Tui tự do, tui có bảo hiểm lo hết rồi". Nghe thì oai, nhưng đó là kiểu sống "mạnh ai nấy lo". Khi ông coi mạng người chỉ là một con số trong hợp đồng bảo hiểm, thì cái tình người nó cũng biến mất.
Ở Việt Nam, ông làm gì dại dột là có hàng xóm can, có gia đình ngăn. Có thể ông thấy phiền, nhưng đó là sự kết nối. Còn ở bển, ông nhảy xuống vực hay làm trò mạo hiểm, người ta đứng nhìn rồi bảo "quyền của anh", chết thì bảo hiểm đền cho người nhà. Cái sự văn minh mà lạnh lẽo đó, nói thiệt là tui thấy nó còn đáng sợ hơn cả bom đạn ngày xưa.
Tóm lại là...
Văn minh, sạch sẽ ai mà không ham. Nhưng nếu cái giá của sự văn minh là phải sống trong một hệ thống máy móc, hở ra là mất nhà, hở ra là ra đường ở, và con người đối xử với nhau chỉ bằng luật lệ và con số, thì tui thấy mình sống ở Việt Nam vẫn "sướng" hơn nhiều. Ít ra, mình vẫn còn được "thở", vẫn còn cái tính người, và quan trọng nhất là cái nhà của cha ông mình vẫn là cái nơi an toàn nhất, không bị mấy tờ hóa đơn thuế nó rình rập hằng ngày.