Dạo gần đây tôi hay lướt mấy bộ phim ngắn trên mạng. Loại phim một tập vài phút, tình tiết dồn dập như đua xe, xem xong thì thấy hả dạ thật nhưng nghĩ kỹ lại nhiều khi cũng buồn cười.
Đặc biệt là cái motip "trùng sinh".
Mười bộ thì hết chín bộ mở đầu bằng cảnh nhân vật chính chết trong oan ức. Có người bị chồng phụ bạc, có người bị tiểu tam hãm hại, có người mất hết gia đình, mất luôn cả đứa con mà mình thương nhất. Rồi đúng lúc tuyệt vọng nhất, nhân vật mở mắt ra và phát hiện mình đã quay về quá khứ.
Thế là bắt đầu hành trình báo thù.
Kiếp trước bị bắt nạt thì kiếp này vả mặt từng người. Kiếp trước yêu nhầm người thì kiếp này dứt áo ra đi. Kiếp trước nghèo khổ thì kiếp này tận dụng ký ức tương lai để làm giàu. Xem thì công nhận rất đã, vì ai trong chúng ta chẳng từng có lúc ước giá như được quay lại một thời điểm nào đó để sửa sai.
Nhưng càng xem nhiều, tôi càng nhận ra một điều khá lạ.
Các biên kịch dường như rất sợ cho nhân vật quay về quá xa.
Họ thường chỉ cho nhân vật quay lại đúng cái giai đoạn đã kết hôn hoặc đã có con rồi. Hiếm lắm mới thấy ai quay về thời còn độc thân.
Ban đầu tôi nghĩ đó chỉ là lựa chọn kịch bản cho tiện. Sau mới nhận ra nếu thật sự quay về thời còn trẻ, câu chuyện sẽ xuất hiện một lỗ hổng logic rất lớn.
Giả sử một người mẹ nhớ rõ kiếp trước mình bị chồng phản bội, bị nhà chồng đối xử tệ bạc. Nếu được quay về trước ngày cưới, chắc chắn cô ấy sẽ không chọn kết hôn với người đó nữa.
Nghe rất hợp lý.
Nhưng rồi đứa con ở kiếp trước sẽ ra sao?
Đứa bé mà cô từng mang nặng đẻ đau, từng thức trắng đêm chăm sóc, từng ôm vào lòng mà khóc, từng đánh đổi cả mạng sống để bảo vệ...
Nó sẽ biến mất.
Hoàn toàn biến mất.
Nhiều người nghĩ rằng sau này cô ấy vẫn có thể sinh một đứa con khác. Nhưng thực tế đó không còn là đứa trẻ cũ nữa. Chỉ cần thay đổi người cha, thay đổi thời điểm thụ thai, thậm chí thay đổi vài tháng trong cuộc đời, thì đứa bé được sinh ra đã là một sinh mệnh hoàn toàn khác.
Đối với một người làm cha mẹ, đó là điều đáng sợ hơn cả việc trả thù.
Cho nên các biên kịch thường phải giữ lại đứa con.
Nhân vật có thể đổi chồng.
Có thể đổi cuộc đời.
Có thể đổi số phận.
Nhưng đứa con thì gần như không được phép đổi.
Và chính lúc nghĩ đến điều đó, tôi bỗng nhớ tới một nhân vật rất quen thuộc trong truyền thuyết dân gian: Mạnh Bà.
Ngày xưa đọc truyện, tôi luôn nghĩ chén canh của Mạnh Bà chỉ là một chi tiết thần thoại. Uống vào thì quên hết chuyện cũ, vậy thôi.
Nhưng càng lớn tôi càng thấy, nếu thật sự tồn tại luân hồi, thì chén canh ấy có lẽ là một phát minh nhân đạo nhất mà con người từng tưởng tượng ra.
Bởi thử nghĩ xem.
Nếu con người đầu thai mà vẫn giữ nguyên ký ức của kiếp trước thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Một đứa trẻ vừa sinh ra đã nhớ mình từng có vợ, có chồng.
Nhớ ai đã phản bội mình.
Nhớ ai từng giết mình.
Nhớ những món nợ chưa trả.
Nhớ những mối hận chưa buông.
Nhớ những người mình yêu mà giờ đây đã thành người xa lạ.
Thậm chí còn bi kịch hơn nữa.
Biết đâu người từng là vợ chồng ở kiếp trước, sang kiếp này lại trở thành người dưng.
Hoặc trớ trêu hơn, trở thành người trong cùng một gia đình.
Lúc đó phải sống sao?
Phải gọi nhau là gì?
Phải đối diện với ký ức cũ bằng cách nào?
Nghe thì có vẻ lãng mạn như phim ảnh, nhưng nếu xảy ra thật thì đó chẳng khác gì một cơn ác mộng kéo dài vô tận.
Con người vốn đã đủ khổ với những chuyện của một đời.
Nếu còn phải mang theo toàn bộ yêu thương, oán hận, tiếc nuối và đau đớn của nhiều đời nữa, thì có lẽ chẳng ai chịu nổi.
Có lẽ vì vậy mà trong truyền thuyết, trước khi bước sang một kiếp mới, ai cũng phải uống chén canh của Mạnh Bà. Chén canh ấy không chỉ để quên.
Nó là một dấu chấm hết.
Là sự khép lại của một câu chuyện cũ.
Là cơ hội để một linh hồn được bắt đầu lại từ đầu mà không bị xiềng xích bởi những gì đã qua. Trong nhiều truyền thuyết dân gian Á Đông, canh Mạnh Bà được xem là thứ giúp linh hồn quên đi toàn bộ ký ức trước khi bước vào vòng luân hồi mới.
Cho nên càng nghĩ, tôi càng thấy ý nghĩa của chén canh ấy không nằm ở sự lãng quên.
Mà nằm ở sự giải thoát.
Đôi khi quên không phải là mất.
Quên là để được sống tiếp.
Phim trùng sinh xem để giải trí thì rất cuốn. Ai cũng thích cảm giác được quay lại quá khứ để sửa những điều mình tiếc nuối. Nhưng ngoài đời thật, có lẽ điều đáng quý nhất không phải là sống lại một lần nữa.
Mà là học cách buông xuống những thứ đã qua.
Bởi nếu một ngày nào đó thật sự phải bước qua cầu Nại Hà, có lẽ điều nhẹ nhõm nhất không phải là mang theo tất cả ký ức của mình.
Mà là đủ thanh thản để uống hết chén canh ấy rồi mỉm cười bước tiếp.