Ảnh minh họa (nguồn)

 

Khi con người quên mất chó vẫn là chó

Có một câu nói mà tôi từng nghe trên mạng xã hội, đại ý rằng: Chó ở quê thường biết mình là chó, còn chó ở thành phố nhiều khi lại quên mất mình là chó.

Nghe qua thì có vẻ buồn cười, thậm chí hơi phũ phàng với những người yêu động vật. Nhưng nếu hiểu đây là một câu nói châm biếm, ta sẽ thấy đằng sau nó có một góc nhìn khá đáng suy ngẫm về cách con người đối xử với thú cưng ngày nay.

Tôi không phải người ghét chó. Ngược lại, tôi cũng rất cưng chó. Nhưng cưng chó là một chuyện, còn hiểu rõ mình đang nuôi một con vật lại là chuyện khác.

Khi tình yêu thương đi quá xa

Ngày nay, không khó để bắt gặp những người xem thú cưng như con ruột của mình. Họ gọi chó là con, tự xưng là ba, là mẹ; mua quần áo, sắm giường ngủ, chuẩn bị thức ăn riêng, thậm chí ngồi đút từng muỗng như chăm một đứa trẻ.

Những điều ấy, xét cho cùng, chẳng có gì đáng trách. Mỗi người có quyền yêu thương và chăm sóc con vật của mình theo cách họ muốn. Có người sống một mình, có người xem thú cưng là bạn đồng hành, có người thực sự tìm thấy niềm vui và sự an ủi từ chúng.

Tôi hoàn toàn hiểu điều đó.

Nhưng đôi khi, tôi tự hỏi: Liệu trong lúc yêu thương một con vật hết lòng, con người có vô tình quên mất rằng nó vẫn là một con vật hay không?

Chó có thể gắn bó với chủ, có thể học được nhiều thói quen, có thể phản ứng với những người và tình huống khác nhau. Nhưng nó không hiểu các quy tắc ứng xử, trách nhiệm và ranh giới xã hội giống như con người.

Mình có thể xem nó như con, nhưng không có nghĩa nó sẽ hiểu thế giới theo cách một đứa con người hiểu.

Đó là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Chó không thay đổi bản chất chỉ vì được yêu thương

Tôi từng thấy người ta bàn luận về những con chó nhỏ được chủ bế trên tay, nhưng vẫn sủa dữ dội, giãy giụa hoặc lao tới cắn người khác. Có những tình huống, chỉ cần chủ bế một em bé khác, con chó đã phản ứng rất mạnh.

Tất nhiên, không thể chỉ nhìn một hành vi rồi kết luận ngay nguyên nhân. Có thể con vật sợ hãi, căng thẳng, có hành vi chiếm hữu hoặc chưa được làm quen với tình huống ấy. Mỗi con chó có tính khí và lịch sử học tập khác nhau.

Nhưng điều đáng nói nằm ở chỗ: Dù nguyên nhân là gì, con chó vẫn có thể gây nguy hiểm nếu hành vi của nó không được kiểm soát.

Một con chó được bế trên tay không có nghĩa là nó không thể cắn người. Một con chó nhỏ cũng không có nghĩa là vết cắn của nó không đáng lo. Và một con chó được chủ yêu thương hết mực cũng không tự nhiên trở thành con vật biết cư xử phù hợp trong mọi hoàn cảnh.

Tình yêu thương không thể thay thế việc huấn luyện.

Sự chiều chuộng không thể thay thế trách nhiệm.

Nếu một con chó có hành vi không phù hợp, điều cần thiết là người chủ phải nhận biết, hướng dẫn và kiểm soát nó, thay vì mặc nhiên cho rằng mọi hành động của thú cưng đều đáng yêu chỉ vì mình thương nó.

Chó ở quê và chó ở thành phố: Một cách nói châm biếm

Có người cho rằng chó ở quê ít cắn người hơn chó ở thành phố vì chó ở quê vẫn biết mình là chó, còn chó ở thành phố được cưng chiều đến mức quên mất thân phận của mình.

Tôi hiểu câu nói ấy theo nghĩa bóng.

Chó ở quê có thể được tiếp xúc với hàng xóm, người qua lại và môi trường sống quen thuộc từ sớm. Một số con có nhiều cơ hội tự thích nghi với những tình huống thường ngày. Trong khi đó, một số chó cảnh ở thành phố sống trong môi trường chật hẹp hơn, thường xuyên được bế trên tay và tiếp xúc với người lạ ở khoảng cách gần.

Nhưng đây không phải quy luật đúng với tất cả mọi con chó. Chó ở quê vẫn có thể hung dữ, còn chó ở thành phố vẫn có thể hiền lành và được huấn luyện rất tốt.

Điều tôi muốn nói không nằm ở quê hay thành phố, cũng không nằm ở chó cảnh hay chó ta.

Mà nằm ở cách con người nuôi dưỡng chúng.

Có những người rất thương chó, nhưng lại không chú trọng huấn luyện. Chó sủa người lạ thì cho rằng nó đang bảo vệ chủ. Chó gầm gừ thì cho rằng nó đang ghen. Chó lao tới người khác thì xem đó là biểu hiện của sự thông minh, lanh lợi.

Thế rồi, thay vì tìm cách hiểu nguyên nhân và điều chỉnh hành vi, người chủ lại tiếp tục chiều chuộng.

Con chó không nhất thiết có lỗi vì nó hành động theo bản năng, cảm xúc và những gì nó đã học được. Nhưng người chủ là con người, có khả năng nhận thức và có trách nhiệm trong việc kiểm soát con vật mình nuôi.

Đó mới là điều đáng bàn.

Ảnh minh họa (nguồn)

 

Mẹ chó hay chó mẹ?

Đây là đoạn mà đôi khi tôi nghĩ đến lại thấy buồn cười.

Có người gọi chó là con, tự xưng là mẹ, rồi khi gặp người khác lại chỉ vào họ và nói với chó: “Con chào anh đi! Con thấy chị kia không?”

Tôi nghe mà đôi lúc tự hỏi: Ủa, tôi với con chó này có quan hệ họ hàng gì mà tự nhiên trở thành anh, thành chị của nó vậy?

Rồi từ đó, trong đầu tôi nảy ra một câu hỏi mang tính chơi chữ: Người phụ nữ xem mình là mẹ của một con chó thì nên gọi là “chó mẹ” hay “mẹ chó” đây?

Nói đến đây chắc có người bật cười, cũng có người cảm thấy không vui. Nhưng ý tôi không phải là xúc phạm người yêu động vật, càng không phải cho rằng chăm sóc chó như con là điều đáng chê cười.

Tôi chỉ đang nói đến sự khác biệt giữa cách một người nhìn nhận thú cưng của mình và cách những người xung quanh nhìn nhận nó.

Bạn có thể xem con chó của mình là con. Bạn có thể gọi nó là em bé, mua quà sinh nhật, tổ chức sinh nhật và dành cho nó tất cả tình cảm mà bạn muốn.

Đó là quyền của bạn.

Nhưng người khác không nhất thiết phải xem nó là cháu, là em hay là thành viên trong gia đình của họ. Họ có thể yêu chó, quý chó, nhưng vẫn chỉ gọi nó đơn giản là một con chó.

Và điều đó cũng hoàn toàn bình thường.

Tình cảm của một người không thể trở thành nghĩa vụ tình cảm của tất cả những người xung quanh.

 

Yêu thương không có nghĩa là đánh mất ranh giới

Tôi nghĩ điều này không chỉ đúng với chuyện nuôi chó.

Trong cuộc sống, con người thường có xu hướng đặt tình cảm của mình lên trên cách người khác nhìn nhận sự việc. Mình thích một điều gì đó thì cho rằng người khác cũng nên thích. Mình xem một thứ là quan trọng thì mong mọi người cũng phải dành cho nó sự quan tâm tương tự.

Nhưng thế giới không vận hành như vậy.

Một người có thể yêu chó hơn bất kỳ loài vật nào khác. Một người khác có thể thích mèo. Người khác nữa có thể không thích nuôi thú cưng, nhưng vẫn tôn trọng quyền được yêu thương động vật của người khác.

Không ai bắt buộc phải có cùng một mức độ tình cảm.

Điều quan trọng là sự tôn trọng phải đến từ cả hai phía.

Người không nuôi chó không nên cố tình hành hạ hay làm tổn thương nó. Nhưng người nuôi chó cũng không nên mặc nhiên cho rằng mọi người đều phải thân thiện, tiếp xúc hoặc chấp nhận cách xưng hô mà mình đặt ra cho thú cưng.

Đặc biệt, ở những nơi công cộng, tình yêu thương dành cho con vật phải đi kèm với trách nhiệm đối với những người xung quanh.

Nếu chó có nguy cơ cắn người, chủ cần có biện pháp kiểm soát phù hợp. Nếu chó không thoải mái khi tiếp xúc với trẻ em, cần giữ khoảng cách an toàn. Nếu chó có hành vi bất thường, cần tìm hiểu nguyên nhân và có cách xử lý đúng đắn.

Không thể chỉ nói rằng nó hiền lắm, nó thương chủ lắm, nó chưa từng cắn ai, rồi xem đó là lý do để bỏ qua những biện pháp phòng ngừa cần thiết.

Bởi vì khi một sự cố xảy ra, người phải chịu hậu quả có thể không phải người chủ, mà là một người xa lạ, thậm chí là một đứa trẻ chẳng có lỗi gì trong câu chuyện ấy.

Con chó không quên mình là chó, có khi con người mới quên

Cuối cùng, tôi vẫn cho rằng yêu thương động vật là một điều tốt đẹp. Một con chó được chăm sóc tử tế có thể trở thành người bạn đồng hành thân thiết của con người trong nhiều năm.

Nhưng yêu thương không nhất thiết phải biến nó thành con người.

Mình có thể gọi nó là con, nhưng vẫn phải hiểu những giới hạn trong khả năng nhận thức và hành vi của nó. Mình có thể dành cho nó một vị trí đặc biệt trong gia đình, nhưng vẫn cần huấn luyện và kiểm soát nó. Mình có thể yêu nó hết lòng, nhưng không thể vì thế mà xem nhẹ sự an toàn của những người khác.

Tôi nghĩ câu nói “chó ở thành phố quên mất mình là chó” thực chất không nhắm vào con chó.

Con chó có quên đâu. Nó vẫn hành động theo những gì nó cảm nhận, học được và phản ứng trong từng tình huống.

Người cần nhớ lại bản chất của sự việc đôi khi chính là người chủ.

Bởi vì chó không có trách nhiệm phải hiểu hết những quy tắc mà con người đặt ra. Nhưng con người thì có trách nhiệm hiểu con vật mình nuôi, dạy dỗ nó và không để tình yêu dành cho nó trở thành rủi ro cho người khác.

Thương một con vật là điều đáng quý. Nhưng thương nó một cách có hiểu biết, có giới hạn và có trách nhiệm mới là điều đáng trân trọng.

Và nếu có ai hỏi tôi rằng, yêu chó đến mức xem nó như con ruột có sai không, câu trả lời của tôi là: Không sai.

Chỉ cần nhớ rằng, dù gọi nó là con, là em bé hay là thành viên trong gia đình, thì ngoài kia, những người khác vẫn có quyền nhìn nhận nó đúng với bản chất của một con vật.

Yêu thương là chuyện của trái tim. Còn trách nhiệm là chuyện của nhận thức.

Đừng vì quá nhiều tình cảm mà quên mất điều thứ hai.