Telegram – Đừng đánh giá cả một nền tảng chỉ qua những người sử dụng nó sai mục đích
Nhắc đến Telegram ở Việt Nam, có lẽ phản ứng đầu tiên của không ít người sẽ là: lừa đảo, cờ bạc, nội dung 18+, mua bán dữ liệu, các hội nhóm hoạt động bất hợp pháp...
Không thể phủ nhận rằng những hoạt động tiêu cực này đang tồn tại trên Telegram. Thậm chí, chúng còn góp phần tạo nên một định kiến khá nặng nề đối với nền tảng này.
Nhưng có một câu hỏi đáng suy nghĩ: Liệu một nền tảng công nghệ có đáng bị đánh giá tiêu cực chỉ vì một bộ phận người dùng lợi dụng nó để thực hiện những hành vi sai trái?
Nếu câu trả lời là có, vậy chúng ta sẽ phải đánh giá Facebook, Zalo, TikTok hay thậm chí cả Internet như thế nào?
Telegram chỉ là một công cụ, còn mục đích sử dụng nằm ở con người
Hãy thử nhìn nhận Telegram một cách khách quan hơn.
Telegram là một nền tảng nhắn tin và truyền thông có nhiều tính năng đáng chú ý. Nó không chỉ đơn thuần là nơi để hai người nhắn tin cho nhau, mà còn cung cấp hệ thống nhóm cộng đồng quy mô lớn, kênh phát thông tin, bot tự động hóa, chia sẻ tệp và đồng bộ dữ liệu trên nhiều thiết bị.
Chính sự đa năng này khiến thành phần người sử dụng Telegram rất đa dạng.
Một gia đình có thể sử dụng Telegram để liên lạc và lưu giữ những cuộc trò chuyện suốt nhiều năm.
Một người kinh doanh có thể tạo kênh riêng tư để quản lý đơn hàng, lưu hình ảnh, địa chỉ khách hàng và theo dõi tiến độ xử lý công việc.
Một doanh nghiệp có thể sử dụng các nhóm nội bộ để trao đổi, phối hợp và truyền đạt thông tin đến nhân viên.
Một cơ quan báo chí, tổ chức hay nhân vật công chúng có thể sử dụng kênh Telegram để phát đi những thông báo chính thức đến hàng trăm nghìn người theo dõi.
Nhưng ở chiều ngược lại, cũng có người sử dụng chính những tính năng đó để tổ chức đánh bạc, lừa đảo, phát tán nội dung độc hại hoặc thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật.
Điều đó nói lên điều gì?
Nó chỉ cho thấy Telegram là một nền tảng có nhiều khả năng ứng dụng khác nhau. Cũng giống như một chiếc điện thoại thông minh, người này dùng để học tập, làm việc, kinh doanh; người khác lại dùng để lừa đảo, tổ chức cờ bạc hoặc phát tán nội dung độc hại.
Chẳng lẽ vì những người sử dụng sai mục đích mà chúng ta kết luận chiếc điện thoại là một sản phẩm xấu?
Những tính năng khiến Telegram trở thành một nền tảng đáng chú ý
Có những ưu điểm mà khi sử dụng Telegram, người ta mới thực sự cảm nhận được giá trị của nó.
Đầu tiên là khả năng xây dựng cộng đồng quy mô lớn. Một nhóm Telegram có thể chứa đến 200.000 thành viên, trong khi các nhóm Zalo thông thường bị giới hạn ở quy mô nhỏ hơn rất nhiều.
Đối với những cộng đồng có hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn người tham gia, đây là một lợi thế rất đáng kể.
Tiếp theo là hệ thống kênh phát thông tin. Người quản trị có thể đăng tải nội dung để hàng nghìn, hàng trăm nghìn người theo dõi cùng tiếp nhận. Đây là một hình thức truyền thông rất hữu ích cho doanh nghiệp, tổ chức và các cộng đồng lớn.
Một ưu điểm khác là khả năng lưu trữ và đồng bộ tin nhắn trên đám mây. Những cuộc trò chuyện thông thường có thể được đồng bộ qua nhiều thiết bị, giúp người dùng dễ dàng tìm lại thông tin cũ mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào một chiếc điện thoại.
Tôi có những cuộc trò chuyện với người thân từ 8–10 năm trước vẫn còn nguyên trên Telegram. Trong khi đó, việc sao lưu và khôi phục lịch sử trò chuyện trên một số ứng dụng khác đôi khi lại khiến người dùng gặp không ít phiền toái.
Chưa kể đến hệ thống bot, khả năng chia sẻ tệp và nhiều tính năng tự động hóa khác. Những thứ này có thể biến Telegram thành một công cụ hỗ trợ công việc thực sự hữu ích.
Tôi sử dụng Telegram như thế nào?
Bản thân tôi không sử dụng Telegram để tìm kiếm những hội nhóm nhạy cảm hay những nội dung thường được nhắc đến khi người ta nói về mặt tiêu cực của nền tảng này.
Tôi sử dụng nó để liên lạc với gia đình, lưu giữ những cuộc trò chuyện và phục vụ công việc kinh doanh.
Có một cách sử dụng khá đơn giản mà tôi thấy rất tiện lợi: tôi tạo một kênh Telegram riêng tư, trong đó chỉ có tôi và vợ là quản trị viên.
Khi có đơn hàng, chúng tôi đăng thông tin đơn hàng lên kênh. Nếu khách thay đổi địa chỉ, số điện thoại hay sản phẩm thì có thể chỉnh sửa lại nội dung. Hình ảnh, thông tin và lịch sử xử lý đều được lưu lại tại một nơi.
Không cần một phần mềm quản lý đơn hàng phức tạp, không cần phải chuyển qua lại giữa nhiều ứng dụng. Hai người vẫn có thể phối hợp công việc khá hiệu quả.
Đó là một ví dụ rất bình thường, nhưng nó cho thấy Telegram có thể được sử dụng vào những mục đích thiết thực như thế nào.
Telegram không chỉ phổ biến ở Việt Nam
Ở một số quốc gia, Telegram đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống thông tin và truyền thông.
Đặc biệt tại Nga, Telegram có lượng người sử dụng rất lớn. Các cơ quan truyền thông, nhà báo, doanh nghiệp, tổ chức và cả những nhân vật chính trị đều sử dụng nền tảng này để trao đổi và phát thông tin.
Nó không đơn thuần còn là một ứng dụng nhắn tin cá nhân, mà đã phát triển thành một hệ sinh thái truyền thông với nhiều mục đích khác nhau.
Điều này cho thấy một nền tảng công nghệ hoàn toàn có thể trở thành công cụ phục vụ đời sống xã hội, kinh doanh và truyền thông ở quy mô rất lớn.
Dĩ nhiên, việc Telegram được sử dụng rộng rãi ở một quốc gia không có nghĩa là nền tảng này không có vấn đề. Những tranh luận về quản lý nội dung, quyền riêng tư và trách nhiệm của nền tảng vẫn luôn tồn tại.
Nhưng ít nhất, chúng ta không thể chỉ nhìn vào những hội nhóm tiêu cực rồi kết luận toàn bộ Telegram chỉ dành cho những mục đích đó.
Đừng để định kiến khiến chúng ta bỏ qua một công cụ hữu ích
Tôi nghĩ điều đáng tiếc nhất hiện nay là khi nhắc đến Telegram, nhiều người lập tức liên tưởng đến những hoạt động tiêu cực.
Điều này vô tình tạo ra một vòng luẩn quẩn.
Người dùng bình thường nghe tiếng xấu nên ngại tham gia. Những người tìm kiếm các nội dung tiêu cực vẫn tiếp tục tìm đến. Hình ảnh của nền tảng lại càng bị gắn chặt với những hoạt động đó.
Trong khi những người sử dụng Telegram để làm việc, học tập, liên lạc gia đình hay xây dựng cộng đồng lại ít khi được nhắc đến.
Tôi không có ý định phủ nhận những vấn đề tiêu cực trên Telegram. Những hành vi lừa đảo, phát tán nội dung vi phạm pháp luật hay xâm phạm quyền lợi người khác cần được xử lý nghiêm túc, bất kể chúng diễn ra trên nền tảng nào.
Nhưng chúng ta cần phân biệt rõ giữa một nền tảng công nghệ và hành vi của những người sử dụng nền tảng đó.
Facebook không phải là lừa đảo chỉ vì có người lừa đảo trên Facebook. Zalo không phải là cờ bạc chỉ vì có người tổ chức cá cược qua Zalo. Và Telegram cũng không nên bị mặc định là một nơi dành cho tội phạm chỉ vì có những nhóm người lợi dụng nó để hoạt động bất hợp pháp.
Một công cụ tốt hay xấu không thể chỉ được quyết định bởi một bộ phận người sử dụng nó.
Telegram có những ưu điểm, có những hạn chế và cũng có những vấn đề cần được quản lý. Nhưng xét về mặt công nghệ và khả năng ứng dụng, đây thực sự là một nền tảng rất đáng chú ý.
Thay vì vội vàng gắn cho nó một cái mác tiêu cực, tại sao chúng ta không thử tìm hiểu và khai thác những giá trị hữu ích mà nó mang lại?
Bởi suy cho cùng, điều chúng ta cần quản lý là những hành vi sai trái, chứ không phải đánh đồng tất cả những người sử dụng chung một công cụ.
